การตั้งโต๊ะไหว้เจ้า วิถีชาวไทยเชื้อสายจีน

การตั้งโต๊ะไหว้เจ้า

เรื่อง : จันทกานต์ มลิวรรณ์

เคยสังเกตบ้างไหมว่า งานเทศกาลต่างๆที่สำคัญของชาวจีนในประเทศไทย หรือชาวไทยเชื้อสายจีนนั้นนิยมนำโต๊ะมาวางไว้หน้าบ้าน โดยบนโต๊ะนั้นถูกตกแต่งอย่างประณีตด้วยอาหารและผลไม้ต่างๆมากมายเต็มโต๊ะ…

ทำไมต้องมีการไหว้เจ้า ?

โบราณเชื่อว่า หมายถึงมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมอย่างสุดขั้ว ไทยก็รับเอาวัฒนธรรมบางส่วนเข้ามาพร้อมๆกับการอพยพของคนจีนรุ่นคุณปู่(อาก๋ง) ที่ว่ากันว่ามีแค่เสื่อผืนหมอนใบเท่านั้น แต่แน่นอนว่าการปรับเปลี่ยนรูปแบบและเนื้อหาของวัฒนธรรมหนึ่งๆ ย่อมมีขึ้นได้เป็นเรื่องธรรมดา เพราะวัฒนธรรมเป็นสิ่งมีชีวิต ย่อมอยู่ภายใต้กฏเกณฑ์ของความผันแปรเช่นสรรพสิ่งอื่นๆนั่นแล้ว การจัดโต๊ะไหว้เจ้า ไม่เคยมีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรปรากฏชัดเจนในตำราใดๆมาก่อน ส่วนใหญ่จะเป็นการรับสืบทอดกันต่อๆมาภายในครอบครัวหนึ่งๆ ด้วยการจดจำและสืบทอดต่อกันมาเป็นส่วนใหญ่

จังหวัดทางภาคใต้ ซึ่งกล่าวได้ว่า จังหวัดทางภาคใต้ของไทย มีการไหว้พระบูชาเทพอย่างเคร่งครัดและจริงจังมากที่สุดของทุกภาคของไทย โดยเฉพาะจังหวัดที่เป็นชายฝั่งทะเลอันดามัน(ภาคใต้ตะวันตก) อาจจะเป็นไปได้ว่าชาวจีนฮกเกี้ยน ซึ่งถนัดในการไหว้เจ้าและได้เข้ามาก่อร่างสร้างฐานะในจังหวัดแถบชายทะเลฝั่งอันดามันมากที่สุด ลูกหลานของบรรพชนเหล่านี้จึงรับพิธีกรรมทั้งรูปแบบและเนื้อหาสืบต่อกันมามิได้ขาดช่วง

การตั้งโต๊ะไหว้เจ้า

การไหว้เจ้าเกิดได้หลายโอกาส เช่น วันตรุษจีน หรือวันขึ้นปีใหม่ของจีน เทศกาลถือศีลกินผักที่มีชื่อเสียงมากในทางภาคใต้ เชงเม้ง(ไหว้บรรพบุรุษที่สุสาน) ประเพณีผ้อต่อก๊ง เทศกาลวันไหว้พระจันทร์ และเทศกาลอื่นๆที่สำคัญของชาวไทยเชื้อสายจีน

เครื่องเซ่นไหว้บรรพบุรุษที่นำมาใช้ในพิธีกรรมต่างๆ เป็นความเชื่อที่กระทำสืบทอดกันมานานแสดงให้เห็นถึงความกตัญญูต่อเทพเจ้าต่างๆ และบรรพบุรุษของชาวภูเก็ต และระลึกถึงดวงวิญญาณที่เร่ร่อนไม่มีญาติ โดยมีความเชื่อว่าเมื่อเทพเจ้า บรรพบุรุษ และดวงวิญญาณเหล่านั้นได้รับการเซ่นไหว้จนอิ่มหนำสำราญแล้ว จะอวยพรให้บรรดาลูกหลานอยู่เย็นเป็นสุข มีความเจริญรุ่งเรืองทั้งตนเองและครอบครัว เครื่องเซ่นไหว้ที่สำคัญและนิยมนำมาประกอบพิธีกรรมต่างๆได้แก่ น้ำชา เหล้าจีน บิดเจี่ยน(คล้ายบายศรีของไทย) ขนมรวม(เต่เหลี่ยว) ขนมเต่า(อังกู้) ขนมถ้วยฟู ขนมจ่าง ขนมเข่ง หมี่ อาหารคาว ผลไม้ต่างๆ และอื่นๆ เป็นต้น

ปัจจุบันชาวภูเก็ตที่ได้รับอิทธิพลมาจากชาวจีนเยอะ มักจะพบเห็นการตั้งโต๊ะไหว้เจ้าในหลายๆโอกาส ซึ่งเป็นความเชื่อและวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวจีนตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบันนี้ เช่น เทศกาลถือศีลกินผักที่เพิ่งผ่านพ้นไปไม่นานนี้ ก็เป็นความรู้ใหม่ๆ และความแปลกอย่างหนึ่งที่ไม่ค่อยหาดูได้นักโดยทั่วไป หวังไว้ว่าชาวภูเก็ตจะสืบสานวัฒนธรรมที่ดีนี้สืบเรื่อยไป

การตั้งโต๊ะไหว้เจ้า

หลักการจัดโต๊ะไหว้เจ้า (โดยเว็บไซต์ tewaracha.com)

  • แท่นบูชาและองค์เทวรูป

การจัดลำดับธูปเทียนเครื่องเซ่นไหว้ต่างๆ จะต้องนับจากแท่นที่บูชาไล่เข้ามาหาตัวผู้ศรัทธา ซึ่งแน่นอนว่าผู้ศรัทธาจะต้องอยู่คนละฝั่งกับแท่นบูชา นั่นหมายความว่าระหว่างเรากับเทวรูปหรือแท่นบูชา จะต้องมีโต๊ะไหว้คั่นกลาง โดยกำหนดเริ่มจากแท่นบูชาหรือเทวรูปเป็นหลัก

  • กระถางธูป

ถัดจากแท่นที่ประทับ , เทวรูป ก็จะเป็นกระถางธูปซึ่งถือเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด จะเป็นรองก็แต่เพียงองค์เทวรูปเท่านั้น จะต้องวางกระถางธูปไว้หน้าแท่นบูชา-หน้าเทวรูป โดยให้มีระยะห่างพอสมควร(เพื่อป้องกันไม่ให้เศษหรือก้านธูปที่ติดไฟ หล่นลงใส่เทวรูป) อย่างไรก็ตาม , กระถางธูปจะต้องอยู่อีกฝั่งหนึ่งของโต๊ะไหว้ซึ่งหมายความว่าอยู่ตรงกันข้ามกับตำแหน่งของผู้ศรัทธา ( อย่าเอากระถางธูปมาวางไว้ด้านหน้าของตนเอง) โดยมีเชิงเทียนขนาบไว้ซ้ายขวา

การตั้งโต๊ะไหว้เจ้า

  • โถกำยาน

ถัดออกมาจะต้องเป็นตำแหน่งของโถกำยานซึ่งต่อตรงกับกระถางธูปในระนาบแนวเดียวกัน โดยมีแจกันสำหรับใส่ดอกไม้สดขนาบไว้ซ้ายขวา แต่ต้องไม่ปิดบังเชิงเทียน โดยจัดให้มีระยะช่องว่างช่องไฟที่เหมาะสม

  • ถ้วยน้ำดื่มหรือโถน้ำดื่ม

ถัดจากโถกำยานออกมาก็จะเป็นแถวของถ้วยน้ำหรือโถน้ำดื่ม ซึ่งในพิธีกรรมสำคัญๆ จะต้องถวายน้ำดื่มหน้าแท่นบูชาเสมอ และถัดออกมาจากแถวถ้วยน้ำดื่มก็จะเป็นแถวของจอกเหล้าหรือถ้วยเหล้าซึ่งควรเป็นเหล้าขาว(เพราะมีกลิ่นหอมชื่นใจ) และปิดท้ายด้วยแถวของจอกน้ำชาหรือถ้วยน้ำชา

  • ถ้วยเหล้าและถ้วยน้ำชา

ถ้าจะพูดแบบเราๆท่านๆ ก็หมายความว่า ดื่มน้ำล้างปากเสียก่อน เพื่อจะได้ลิ้มรสชาติของสุราอันหอมหวล และล้างปากด้วยน้ำชาอีกครั้งก่อนที่จะถึงชุดอาหารคาว สำหรับจำนวนถ้วยนั้น ทั้งสามแถวนี้ต้องสอดคล้องกันเสมอ เช่นถ้าถวายน้ำดื่มจำนวน 5 ถ้วย ก็ต้องถวายเหล้าและน้ำชา 5 ถ้วยเช่นกัน หากถวายน้ำดื่ม 3 ถ้วย ทั้งเหล้าและน้ำชาก็จะอยู่ที่ 3 ถ้วยเสมอ ส่วนนี้ไม่ผูกพันกับส่วนถัดไป

การที่จะกำหนดว่ากี่ถ้วยต่อหนึ่งแท่นบูชา ให้พิจารณาที่จำนวนองค์พระหรือเทวรูปที่ประทับอยู่ ณ แท่นบูชานั้นๆเป็นสำคัญ หากมีองค์เทวรูปเคารพตั้งแต่ 1- 3 องค์ ให้จัดชุดไหว้น้ำเหล้าและน้ำชา 3 ที่(อย่างละ 3 ที่) ถ้ามีเทวรูปเคารพตั้งแต่ 4 องค์ขึ้นไป สำหรับในบ้านเรือนที่อยู่อาศัยทั่วไปให้จัดชุดไหว้ทั้งน้ำ เหล้าและน้ำชา 5 ที่สูงสุด(แม้จะมีเทวรูปมากกว่าห้าองค์ก็ตาม ให้ถือจำนวน 5 สูงสุด)

เว้นแต่กรณีที่มีรายละเอียดข้อมูลของเทพที่ตนบูชา ให้ถวายไปตามข้อกำหนดเฉพาะองค์นั้นๆ และหากไม่ได้ถวายเครื่องคาวในโต๊ะไหว้ ก็ไม่ต้องถวายเหล้า ให้ถวายเฉพาะชุดน้ำดื่มและน้ำชาเท่านั้น ( จะถวายเหล้าก็ต่อเมื่อในชุดไหว้นั้นมีของคาว)

การตั้งโต๊ะไหว้เจ้า

  • เครื่องคาว

ถัดออกมาจากแถวของน้ำชา ก็จะถึงแถวของเครื่องคาว ซึ่งจำนวนของคาวก็แล้วแต่ศรัทธา โดยทั่วไปจะมีไหว้อยู่ 2 ชุด เช่นถ้าเป็นของเครื่องคาว 3 ที่ , ในชุดนั้นก็จะต้องมีเครื่องหวาน 3 ที่ , ผลไม้ 3 ที่ ให้สอดคล้องกันไป(จำนวนนี้จะไม่ไปเกี่ยวข้องกับชุดน้ำ เหล้าและน้ำชาที่ได้อธิบายไปก่อนแล้ว เช่นถวายน้ำ เหล้าและน้ำชา 5 ที่ อาจถวายเครื่องคาว , หวานและผลไม้ 3 ที่ ก็ทำได้) หรือจะจัดถวายเป็นชุด 5 ก็ได้ หมายถึงเครื่องคาว 5 ที่ , เครื่องหวานและผลไม้ก็ 5 ที่

ต้องทำความเข้าใจคำว่า “ที่” ให้ชัดเจน หากระบุว่า 5 ที่ ก็หมายความว่า ต้องแยกของนั้นๆออกเป็นจานๆหรือแต่ละพาน ของสิ่งหนึ่งก็ที่หนึ่งหรือพานหนึ่ง , จานหนึ่ง ห้ามนำมารวมกันเป็นจานหรือพานหรือในถาดเดียวกัน เช่นผลไม้ 5 ที่ ยกตัวอย่างเช่นสาลี่ 1 ที่(จานหรือพานหรือถาด จำนวน 3-4-5 ผล) อย่างนี้เรียกว่า 1 ที่ , ส้มโอ 1 ที่ (ก็หมายถึงส้มโอ 1 ผลต่อหนึ่งพานหรือจานหรือถาดก็ตามแต่)

ยกเว้นการไหว้ตี่จูเอี้ย , บรรพบุรุษ สามารถจัดสิ่งของรวมกันในที่ที่เดียวได้ เช่นในหนึ่งจานมีผลไม้ 5 ชนิดหรือ 3 ชนิดรวมกัน อย่างละกี่ผลก็สุดแต่ศรัทธาหรือสะดวก แต่การไหว้พระ , ไหว้เจ้าหรือเทพ ต้องแยกออกเป็นที่ที่ไป ไม่สามารถนำมารวมกันในที่เดียวได้

  • เครื่องหวานและผลไม้

ถัดจากเครื่องคาวก็ตามด้วยชุดเครื่องหวานซึ่งกำหนดเป็นที่ที่เช่นเดียวกัน และปิดท้ายด้วยชุดเครื่องหวานและชุดผลไม้ซึ่งก็ต้องแยกออกเป็นที่ที่เช่นกัน ตามด้วยกระดาษเซ่นไหว้ตามสมควร

(สิ่งของที่จัดไหว้ตี่จูเอี้ย(เจ้าที่บ้าน)หรือบรรพบุรุษ สามารถจัดรวมกันในที่ที่เดียวได้ แต่สำหรับพระและเทพ ถือเป็นข้อต้องห้าม)

การจัดโต๊ะไหว้เจ้าข้างต้น สามารถอนุโลมใช้ได้กับการจัดโต๊ะบวงสรวงต่างๆ ไม่ว่าเทพไทยจีนหรือแขก อาจมีข้อปลีกย่อยสำหรับของไหว้ที่ต่างกันออกไปตามแต่ละธรรมเนียมปฏิบัติ แต่ลำดับการจัดวางก็จะเรียงลำดับเช่นที่ได้กล่าวไว้แล้ว

รวมถึงการจัดโต๊ะไหว้รับเทพเจ้าแห่งโชคลาภในคืนวันปีใหม่จีน ซึ่งอาจต้องเพิ่มเครื่องสักการะอามิสบูชาเพิ่มขึ้น เช่น ขนมอี้แดงและอาหารเจแห้ง

Filed in: Arts & Culture, Featured, Lifestyle Tags: ,

You might like:

“ภูเก็ต แฟนตาซี” เยือนดินแดนพิศวง ดูโชว์มหัศจรรย์กมลา “ภูเก็ต แฟนตาซี” เยือนดินแดนพิศวง ดูโชว์มหัศจรรย์กมลา
“ข้าวเหนียวแก้ว” ขนมมงคล สวย หวาน สีดอกกุหลาบ “ข้าวเหนียวแก้ว” ขนมมงคล สวย หวาน สีดอกกุหลาบ
“ศาลเจ้านาคา” อารามเมฆคล้อยแห่งองค์จ้อสู่ก๋ง “ศาลเจ้านาคา” อารามเมฆคล้อยแห่งองค์จ้อสู่ก๋ง
“ถนนน่าเดินหลาดใหญ่” สเน่ห์แห่งชุมชน ในบรรยากาศแบบวันวาน “ถนนน่าเดินหลาดใหญ่” สเน่ห์แห่งชุมชน ในบรรยากาศแบบวันวาน

Leave a Reply

Submit Comment



Phuketindex.com | News | Travel & Living | Luxury Lifestyle | Dining | Magazine | Newsletter | Directories | Events | TV | Jobs | Variety

Phuketindex.com the phuket lifestyle, living and travel guide is owned, designed and managed by
© 2014 Guide Vision Limited 9/98 Moo3 Rasadanusorn Road, Muang, Phuket 83000 Thailand
Tel: +66 76 240749 Fax: +66 76 240750