Arts & Culture Featured

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ณ ถนนหลวงชนาทรนิทเทศอุทิศ (หลวงเสือ)

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋งในจังหวัดภูเก็ต ที่เคยทราบจะมีที่เขาป่าตอง หากแต่วันนี้ถือเป็นโอกาสที่ดียิ่ง เหมือนมีอะไรดลใจให้ทีมงาน phuketindex.com ได้มีโอกาสสะดุดตากับอ๊ามเล็กๆ แห่งนี้… ไม่ผิดหวังเลยที่ทางทีมงานจะแวะสักการะ ประทับใจมากจนต้องขอเก็บภาพมาฝากผู้อ่านกันค่ะ

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ภูเก็ต

สำหรับวันนี้ที่จะพาไปชมกัน เป็นศาลเจ้าเก่าแก่ หรืออ๊าม ที่ชาวภูเก็ตเรียกกัน อ๊ามแห่งนี้สร้างมากว่า 100 ปี ตั้งอยู่ ณ ถนนหลวงชนาทรนิทเทศอุทิศ (หลวงเสือ) ถนนที่เชื่อมต่อระหว่างบริเวณบ้านเก็ตโฮ่ อำเภอกะทู้ สู่เหมืองเจ้าฟ้า ตำบลวิชิต อำเภอเมืองภูเก็ต ซึ่งศาลเจ้าได้รับการทำนุบำรุงใหม่โดยคุณไพบูลย์ อุปัติศฤงค์ 

ทางด้านการทำนุบำรุงทางอ๊ามทำได้ดีมาก โดยมีการก่อสร้างที่เน้นการอนุรักษ์ของเดิมไว้ ไม่ว่าจะเป็นผนังอิฐมอญ ที่แต่เดิมเสียหายไปมากแล้ว แต่ทางคณะซ่อมแซมได้ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มาก ไม่ได้มีการทุบสร้างใหม่ แต่มีการต่อเติมโดยเน้นรักษาของเดิมที่มีอยู่ ให้ความรู้สึกที่สัมผัสได้ถึงกลิ่นอายของวันวาน และวัฒนธรรมดั้งเดิม ภายในมีรูปบูชาปุ้นเถ้าก๋ง ซึ่งแม้จะไม่ใช่รูปเคารพที่เก่าแก่กว่า 100 ปี ตั้งแต่สมัยสร้างอ๊ามใหม่ๆ แต่ยังคงความงดงามมาก ด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้ม ใจดี น่าเลื่อมใสยิ่งนัก เปรียบเสมือนผู้ใหญ่ที่น่าเคารพ ให้ลูกหลานไปกราบไหว้ขอพรจริงๆค่ะ

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ภูเก็ต

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ภูเก็ต

ประวัติพระปุ้นเถ้าก๋ง

พระปุ้นเถ้าก๋งเป็นเทพเจ้าที่คุ้นเคยที่สุดของลูกหลานจีนโพ้นทะเล  โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชุมชนคนจีนโพ้นทะเลจะมีศาลปุ้นเถ้าก๋งให้เห็นอยู่ทั่วไป

“ปุ้นเถ้าก๋ง” เป็นชื่อที่เรียกตามภาษาจีนแต้จิ๋ว ส่วนจีนกลางเรียกว่า “เปิ่นโถวก๋ง” ตามความเชื่อของคนจีน สำหรับ ปุ้นเถ้าก๋ง หรือถ่อตี่กง หรือแป๊ะกงนั้น เป็นเทพเจ้าที่ หรือเป็นเทพเจ้าที่รับผิดชอบในพื้นที่นั้นๆ หรือบางครั้งก็จะเป็นเทพเจ้าสำหรับดูแลชุมชน หรือหมู่บ้านนั้นๆ เป็นเทพเจ้าที่ดิน ซึ่งมีอยู่ทั่วไปในเมืองจีนตามชุมชนต่างๆ จะมีศาลปุ้นเถ้าก๋งให้เห็นเสมอ ปุ้นเถ้าก๋งมีบทบาทสำคัญมากในสังคมสมัยก่อน งิ้วหลายเรื่องถ่ายถอดให้เห็นว่ากษัตริย์ ขุนนาง และคนเดินทาง หากใครตกระกำลำบากก็ไปอาศัยศาลปุ้นเถ้าก๋งหรือแป๊ะกง เป็นที่พักแรม ที่หลบภัย หรือร้องทุกข์กับเทพเจ้า

บางความเชื่อกล่าวว่า เปิ่นโถวก๋ง และ ต้าเป๋อกง เป็นเทพองค์เดียวกัน เป็นเทพที่นักเดินเรือ ในสมัยราชวงศ์ซ่ง (ซ้อง) กราบไหว้กันโดยมีชื่อเดิมว่า “โตวก๋ง” แต่ที่ปีนังชาวพื้นเมืองเรียกเทพองค์นี้ว่า “เปิ่นโถวก๋ง” ฟิลิปปินส์เรียกเทพองค์นี้ว่า เปิ่นโถวกัง ชื่อดังกล่าวเป็นเพียงตำแหน่ง เทพผู้ดำรงตำแหน่งนี้ จะแตกต่างกันไปตามบุคคล เวลา และสถานที่ ผู้ดำรงตำแหน่งนี้ จะเป็นใครไม่อาจจะทราบได้ หรืออาจจะเป็นเพียงสัญลักษณ์ ของบรรพบุรุษ ของชาวจีน โพ้นทะเลเท่านั้น ก็ได้ คำว่า เปิ่นโถว ซึ่งหมายถึง เปิ่นตี้ หรือที่ดั้งเดิม หรือ โถวมู่ ซึ่งแปลว่าหัวหน้าในสถานที่นั้น ๆบางคนเรียกย่อ ๆ ว่า ตี้โถว ในสมัยก่อนเมื่อผู้เป็นใหญ่ในเขตนั้น ๆ หรือผู้นำในเขตอื่นๆ ได้ทำคุณประโยชน์ ให้แก่เขตปกครองมากมาย เมื่อตายไปแล้ว ก็ถูกยกย่องให้เป็นเทพ จึงเรียกว่าเปิ่นโถวกง ซึ่งหมายความว่า ผู้เป็นใหญ่แห่งเขตนั้นๆ

บางความเชื่อกล่าวว่า  ปึงเถ่ากงเป็นเทพเจ้าที่มีตัวตนจริงโดยเป็นลูกเรือคนหนึ่งของเจิ้งเหอที่ออกมาสำรวจทะเล ต่อมาลูกเรือดังกล่าวได้ตั้งรกรากที่เกาะแห่งหนึ่งในหมู่เกาะสุมาตรา ตลอดเวลาที่มีชีวิตอยู่เขาได้ทำประโยชน์ให้กับพื้นที่ เมื่อเขาเสียชีวิตลงจึงมีพัฒนาการเป็นเทพเจ้าประจำท้องถิ่น

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ภูเก็ต

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ภูเก็ต

หน้าที่รับผิดชอบ

คนที่มีที่ทางเยอะๆ จะมากราบไหว้เพื่อให้ท่านปกปักรักษาที่ดิน ดูแลที่ดิน หรืออาณาบริเวณ คอยปกป้องคุ้มครองคนในบ้าน ให้ร่มเย็นเป็นสุขและปลอดภัย ในตลาดสดทั้งหลาย ส่วนมากจะตั้งเทพเปิ่นโถวก๋งไว ้เป็นเทพประธาน หากไม่ตั้งเปิ่นโถวก๋งไว้เป็นเทพประธานในศาล ก็ต้องตั้งเป็นเทพชั้นรอง เพื่อจะได้ช่วยปกป้อง ความร่มเย็น และการค้าเจริญรุ่งเรือง

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ภูเก็ต

เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย

คนจีนฮกเกี้ยนมักจะอัญเชิญท่านไว้ที่หิ้งเพื่อกราบไหว้ ส่วนคนจีนแต้จิ๋วจะนิยมอัญเชิญท่านไว้ที่หิ้งบนพื้น เพราะถือว่า ท่านเป็นเทพเจ้าที่ ในการบูชาเจ้าที่ของแต่ละบ้าน อาจมีรายละเอียดต่างกันนิดหน่อยแล้วแต่คนนิยม เช่นบางบ้านนิยมบูชาดอกไม้สด มาลัย บางบ้านต้องมีต้นกวนอิม ปักแจกันไว้ประจำ ที่กระถางธูปนิยมมีกิมฮวย (จินฮวา ) ประดับ แต่ในกระถางธูปบางบ้านนิยมใส่ทรายหรือข้าวสารที่กระถางธูป บางบ้านใส่เป็นโหงวเจ้งจี้ (อู่จ่งจือ )หรือ เมล็ดทั้งห้า คือข้าวเปลือก ข้าวสาร ข้าวเหนียวแดง เมล็ดถั่วเขียว เมล็ดถั่วแดง

นอกจากนี้ ก็อาจมีของบูชาที่มีความหมายเป็นมงคล เช่น ฟักทอง ฟักเงิน สับปะรด เงิน ทอง ฯลฯ แล้วก็มีของสดบูชา เช่น น้ำชา 5 ที่ เหล้าขาว 5 ที่ มะพร้าวอ่อน ส้ม บางบ้านไหว้ธูป 5 ดอก ลึกๆ แล้วการบูชาเจ้าที่คือการไหว้ธาตุทั้งห้า คือ ธาตุทอง ดิน ไม้ น้ำ ไฟปางหรือลักษณะรูปเคารพ

ศาลเจ้าปุ้นเถ้าก๋ง ภูเก็ต

ลักษณะรูปเคารพ

รูปเคารพของพระปุ้นเถ้าก๋ง หรือปุนเถ่าม่า เทพองค์นี้มีลักษณะของรูปเคารพ ที่ไม่เหมือนกัน ในทุกศาลเจ้า เช่นมีทั้งที่แต่งกาย แบบขุนนางฝ่ายบุ๋น บ้างก็แต่งกายแบบขุนนางฝ่ายบู๊ มีหนวด มือขวาถือหลู่ยี่ มือซ้ายถือก้อนทองเป็นต้น

สำหรับใครที่ประสงค์จะเดินทางไปกราบไหว้พระปุ้นเถ้าก๋ง สามารถเดินทางไปได้ตามเส้นทาง ถนนวิชิตสงคราม (เส้นแมคโคร) ตามทางหลวงชนบท ภก.400 ทุกวัน

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.