Lifestyle

เรียนรู้วิถีชีวิตชาวเล “อูรักลาโว้ย” ภูเก็ต

ท่ามกลางความคึกคักของหาดราไวย์ แหล่งท่องเที่ยวขึ้นชื่อบนเกาะภูเก็ต ที่คลาคล่ำไปด้วยนักเดินทางมาเสาะ แสวงหาสินค้าที่ระลึก บ้างเดินด้วยเท้ามาจากโรงแรมหรูริมหาด หรือแม้เกสต์เฮาส์และรีสอร์ตจากบริเวณใกล้เคียง เพื่อ มองหามู่ลี่ร้อยจากเปลือกหอยชิ้นเล็กๆ สักชิ้น  ลึกเข้าไปในถนนสายเล็กๆ จากหาดราไวย์ไปอีกแค่ไม่กี่ร้อยเมตรภาพที่ปรากฏแก่สายตาช่างตัดกับความเจริญ กลายเป็นสลัมที่คนอยู่อย่างแออัด จากนักท่องเที่ยวทั้งไทย จีน ฝรั่งหัวทอง กลายเป็นคนทะเลตัวดำๆ….

อุรักลาโว้ย

ภาพชีวิตที่ดำเนินอยู่บริเวณชายหาดอันดามันแห่งนี้ช่างสวยหรู เบ่งบาน ต้อนรับการท่องเที่ยวและเงินตรา  ความเจริญที่ถาโถมเข้ามาเปลี่ยนแปลงเมืองทั้งเมืองให้กลายเป็นแดนศิวิไลซ์ เสกโรงแรมหรู หาดทรายสวย เหล้า บาร์ สถานที่ท่องเที่ยวบรรยากาศโรแมนติก และทุก สิ่งที่เมืองท่องเที่ยวชั้นนำพึงจะมี รายได้สะพัดในพื้นที่ เงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจจำนวนมหาศาล เกิดการจ้าง งานทำให้ชาวภูเก็ตมีรายได้ประชากรต่อหัวสูงติดอันดับต้นๆ ของประเทศไทย

ลึกเข้าไปในถนนสายเล็กๆ จากหาดราไวย์ไม่กี่ร้อยเมตร  กลายเป็นสลัมที่คนอยู่อย่างแออัด จากนักท่องเที่ยวทั้งไทย จีน ฝรั่ง กลายเป็นคนทะเลตัวดำๆ ที่กำลังนั่งจับกลุ่มคุยกัน บ้างกำลังคัดปลาที่เพิ่งนำขึ้น จากเรือ หลายคนกำลังสาละวนอยู่กับการทำความสะอาดเครื่องมือจับปลา ขณะที่บางคนนั่งเหม่อมองไปยังท้องทะเล เบื้องหน้าด้วยสายตาที่ยากจะเข้าใจความรู้สึกได้…คนเหล่านั้นคือชาวเล “อุรักลาโว้ย”

หลาย ๆ คนคงงงว่า “ชนเผ่าอูรักลาโว้ย” คืออะไร ? อุรักลาโว้ย มีความหมายว่า “คนทะเล”  คนเหล่านี้เป็นกลุ่มชาติพันธุ์เล็กๆ ที่เรียกกันว่า “อูรักลาโว้ย” ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษามลายู แปลว่า “ ชาวทะเล” หรือที่ภาษาราชการไทยเรียกว่า “ชาวไทยใหม่”

เดิมทีชาวอูรักลาโว้ยอาศัยอยู่ในท้องทะเล ยังชีพด้วยการหาปลาตามเกาะแก่งต่างๆ มีนิสัยหวาดกลัวคนแปลกหน้า และอพยพเปลี่ยนถิ่นที่อยู่ไปเรื่อยๆ จากเกาะในอินโดนีเซีย มาเลเซียในอดีต เรื่อยมาจนถึงเมืองไทย  ปัจจุบันมีชุมชนชาวอูรักลาโว้ยหลายแห่งใน 5 จังหวัดภาคใต้ ประกอบด้วย จ.ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ และตรัง
และหากรวมกับชาวมอแกน และมอแกลนแล้ว จะมีประชากรกลุ่มชาติพันธุ์ทะเลเหล่านี้กว่า 1 หมื่นคน สำหรับจังหวัดภูเก็ต พวกเขาตั้งบริเวณเกาะสิเหร่ หาดราไวย์ แหลมหลาเหนือ และบ้านสะปำ ในจังหวัดภูเก็ต

สำหรับชุมชนอูรักลาโว้ยในบริเวณหาดราไวย์แห่งนี้ ประกอบไปด้วยครัวเรือนกว่า 244 หลังคาเรือน มี ประชากรประมาณ 2,000 คน มีวิถีชีวิตผูกพันอยู่กับท้องทะเลไม่ต่างจากบรรพบุรุษในอดีต นั่นคือการหาปลาเป็นอาชีพหลัก

อุรักลาโว้ย

ชาวอุรักลาโว้ยใช้ชีวิตครอบครัวแบบผัวเดียวเมียเดียว โดยฝ่ายชายจะเข้าอยู่กับครัวเรือนฝ่ายหญิงชั่วคราว ก่อนแยก เป็นครอบครัวเดี่ยวเมื่อถึงเวลาสมควร ชาวอุรักลาโว้ยนั้นนับถือผีบรรพบุรุษ และสิ่งเหนือธรรมชาติว่ามีอิทธิพลต่อวิถuชีวิต

ชาวเลจะมีภาษาและศาสนาเป็นของตัวเอง เป็นลัทธิและความเชื่อว่ามีวิญญาณในธรรมชาติและจักรวาล ตำนานได้กล่าวไว้ว่า พวกเขานำคนที่ตายแล้ว ไปยังเกาะที่เรียกว่า เกาะแห่งความตาย เพื่อให้วิญญาณคงอยู่ตลอดไป จะมีพิธีกรรมและการเฉลิมฉลองตามวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของพวกเขา ที่เรียกว่า พิธีลอยเรือ เป็นพิธีกรรมหนึ่งที่สำคัญ เชื่อกันว่าพิธีลอยเรือนี้เป็นพิธีที่ช่วยขับไล่สิ่งชั่วร้ายออกจากหมู่เกาะ ให้เรือนำเอาความชั่วร้ายอัปมงคลออกไปและนำความสุขคืนกลับมา

สำหรับเรื่องที่อยู่อาศัยนั้น โดยธรรมชาติของชาวอูรักลาโว้ยจะต้องอยู่ติดกับทะเล แต่นับจากมีกฎหมายสมัยใหม่ ที่ว่าด้วยเรื่องของกรรมสิทธิ์บนที่ดินเอกชนเกิดขึ้น ประกอบกับระบบคิดของชาวอูรักลาโว้ย และชาวเลอื่นๆ ที่คิดว่า ทรัพยากรไม่ว่าจะเป็นที่ดิน ชายฝั่ง หาดทราย และสัตว์น้ำในทะเล ไม่มีใครเป็นเจ้าของ ทุกคนสามารถเข้าถึงทรัพยากรต่างๆ ได้โดยเท่าเทียม และการอยู่อาศัยใช้พื้นที่สืบเนื่องกันมานานก็น่าจะเป็นเครื่องรับรองสิทธิในตัวอยู่แล้ว…  ด้วยความไม่มั่นคงด้านที่อยู่อาศัย และพื้นที่โดยรอบต่างมีเอกสารสิทธิทับที่ไปหมด ทำให้ชาวอูรักลาโว้ยราไวย์ ต้องอยู่อาศัยกันอย่างแออัด ที่พักพิงล้วนสร้างอย่างแกนๆ ไม่มีสิ่งปลูกสร้างถาวรมั่นคง

อุรักลาโว้ย

อุรักลาโว้ย

…เรื่องราวของอูรักลาโว้ยบนหาดราไวย์เป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งที่สะท้อนภาพชาวเลในภาคใต้อีกนับหมื่นที่ล้วน เจอปัญหาไม่แตกต่างกันนัก โดยเฉพาะปัญหาการบุกรุกที่ดินและการถูกจำกัดพื้นที่ทำกินในทะเล อนาคตของพวกเขาเหล่านี้จะเป็นเช่นไรต่อไป คำตอบอาจอยู่ในสายลม เพราะปฏิเสธไม่ได้ว่าพายุความเจริญ รุนแรงยิ่งกว่าสึนามิหลายเท่า คลื่นแห่งความหวังของชาวอูรักลาโว้ย และชนชาวเลอื่นๆ จึงอาจต้องตกขอบไปอย่าง เดียวดาย…ตามทิศทางลมความเปลี่ยนแปลงที่ไม่ยั่งยืน
ขอบคุณภาพจาก มูลนิธิชุมชนไท

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.